mfnews.ir

انتشار: ۱۵:۴۶ - ۰۸ بهمن ۱۳۹۲
کد خبر : ۶۲۲۳
تعداد بازدید: ۲۰۵۷
تاكيد بر استفاده از گل های حفاری دوستدار محیط زیست درحفاري شمال
در بدو پیدایش حفاری چرخشی، وظیفه گل حفاری بيشتر انتقال کنده‏های حفاری از ته چاه به سطح زمین بود، اما با توسعه سیستم حفاری دورانی، وظایف گل حفاری نیز سنگین‏تر شده است. اجرای وظایف محوله به گل و سیال حفاری در عملیات حفر چاه آنقدر مهم و اساسی است که نمی‏توان اهمیت آنها را نادیده گرفت به همین دلیل باید در انتخاب و نگهداری و بکارگیری آن دقت لازم را انجام داد.

در بدو پیدایش حفاری چرخشی، وظیفه گل حفاری بيشتر انتقال کنده‏های حفاری از ته چاه به سطح زمین بود، اما با توسعه سیستم حفاری دورانی، وظایف گل حفاری نیز سنگین‏تر شده است. اجرای وظایف محوله به گل و سیال حفاری در عملیات حفر چاه آنقدر مهم و اساسی است که نمی‏توان اهمیت آنها را نادیده گرفت به همین دلیل باید در انتخاب و نگهداری و بکارگیری آن دقت لازم را انجام داد.

تمیزکردن ته چاه و انتقال کنده‏های حفاری، خنک کردن  و روان كردن مته و لوله‏های حفاری، اندود کردن دیواره چاه و جلوگیری از ریزش آن، کنترل فشارهای زیر زمینی، معلق نگه داشتن کنده‏ها و مواد وزن‏افزای گل به هنگام خاموشی پمپ‏ها، انتقال کنده‏های حفاری روی الک لرزان، تحمل بخشی از وزن لوله‏های حفاری و لوله‏های جداری، به حداقل رسانیدن ضایعات وارد بر سازند‏های مجاور چاه و انتقال توان هیدرولیک پمپ‏ها به مته، مجموعه عملكردهاي گل حفاري در عمليات حفر چاه است.

اميرهوشنگ مستجير؛ مدير سيالات حفاري شركت حفاري شمال، در گفت‌وگوي پيش رو، درباره گل حفاری، وظایف آن و همچنين مأموريت‌هاي مديريت سيالات حفاري شمال توضيح مي‌دهد ، او  واحد سيالات شركت حفاري شمال را چنين معرفي مي كند.

واحد سيالات شركت حفاري شمال از 2 بخش دريا و خشكي تشكيل شده است که اين بخش به‌منظور پشتيباني فني و مهندسي و ارائه خدمات جانبي، از اداره‌هاي نظارت و بررسي سيالات و مديريت پسماند نيز تشكيل شده است.

این واحد در مجموع دکل‌های خشکی و دریایی شرکت حفاری شمال 190 نفر نیروی عملیاتی دارد و همچنین 15 نفر هم به‌عنوان نيروي ستادی در اين واحد مشغول به فعالیت هستند.

 

*واحد سیالات در یک سازمان حفاری، چه جایگاه و ضرورتي دارد؟

گل حفاری همچون خون در رگ‌های بدن یا روغن در موتور خودرو عمل می‌کند و بدون استفاده از گل، حفاری ممکن نیست.گل حفاری باید از نظر علمی شرایط فیزیکی و شیمیایی و خواص روان‌روی و حرکتی سیال یک شرایط خاصی داشته باشد تا عملیات حفاری به نحو مطلوبي پيش برود، اگر گل خوب نباشد، راندمان حفاری پایین می‌آید و موجب آسیب رسیدن به تجهیزات حفاری می‌شود.

با تغییر هر لایه در عملیات حفاری، مشخصات گل هم تغییر می کند، آنچه وزن سیال را مشخص می‌کند، بر اساس فشار سازند و فشار شکست سازند است.

لیتولوژی مشخص می‌کند که لایه‌های مخزن از چه جنس و ترکیبی هستند، پس بر اساس فشار و ترکیبات سازند گل می‌سازیم.

 

او در باره كاربرد گل حفاري در عمليات حفاري توضيح داد:

دانسیته (جرم حجمی گل) يكي از اين خواص مهم در گل حفاري است که مي‌تواند فشار هیدرواستاتیک ایجاد کند و از جریان سیال مخزن به سطح جلوگیری کند؛ این فشار در حین عملیات حفاری از طریق گل اعمال می‌شود.

با پمپاژ گل حفاری در این مرحله کنده‌هایی را که در حفر چاه ایجاد شده است را از عمق چند هزار متری به سطح 

می‌آورد. گل حفاری دمای مته را کاهش می دهد.

خواص گل را از نظر میزان اسیدیته (PH) تنظیم و کنترل می‌کند تا از خورندگی تجهیزات حفاری جلوگیری کند و همچنين شرايط گل براي فعال كردن افزايه‌ها مناسب شود.

ممکن است چاه در حین عملیات حفر، ریزش کند، گل در زمان حفاری، به نوعی برای چاه دیواره و جداره مي‌سازد و ضمن ممانعت از ریزش چاه، از هرزروی و نشت سیال به دیواره‌های چاه جلوگیری می‌کند.

 

گل حفاری از چه موادي تشكيل مي‌شود؟

گل‌های حفاری متفاوت و گوناگونی هستند كه در صنعت حفاري كاربرد دارند؛ برای ساخت گل حفاری و تعیین آن حدود 60 نوع ماده شیمیایی استفاده می‌شود، دانش گل حفاری به طور پیوسته در حال رشد و توسعه است و مواد جديدتري در ساخت آنها استفاده مي‌شود.

گل‌های حفاری که از پایه روغنی یا آبی هستند، اما هم‌اکنون از گل‌های پلیمری استفاده می‌شود که راندمان حفاری را افزایش می‌دهد. ماده اصلی گل‌های پایه روغنی، گازوییل است. استفاده از گل‌های روغنی در حال منسوخ شدن است.

گلی که استفاده می‌کنیم باید یک سری خواص فیزیکی مثل رئولوژی، دانسیته (جرم حجمي)، ویسکوزیته (روان‌روي)، و يك سري خواص شیمیایی مثل ميزان اسيديته (PH) را داشته باشند كه اين ويژگي‌ها از طريق افزاینده‌هایي ایجاد می‌شوند.

مثلا برای ویسکوزیته گل از موادی مثل بنتونایت، استارچ و پليمرهاي مختلف استفاده مي‌شود. هر چه غلظت گل بیشتر باشد کنده‌ها را راحت‌تر بالا می‌آورد، ولي افزايش بيش از حد آن نيز مي‌تواند مضر باشد.

پوست بادام، پوست گردو و صمغ طبيعي (Natural Gum)، پس از فرآوري در تهيه گل حفاري كاربرد دارند، استفاده از پوست گردو و بادام زماني است كه در چاه هرزروي داريم كه اين مواد باعث مي‌شود كه روزنه‌هاي چاه مسدود و از هرزروي سيال جلوگيري شود

مديريت پسماند و كنده‌هاي حفاري، بخش مهمي از فرآيند حفر يك چاه به شمار مي‌رود كه در وظايف واحد سيالات گنجانده شده است، چرا اين مسئله اهميت دارد؟

کنده‌هایی که در حفر چاه و به وسیله گل حفاری به سطح آورده می‌شوند، به علت ترکیب‌هایی که دارند، با نفوذ به آب‌های زیرزمینی آلایندگی ایجاد می‌کنند و به كشاورزي آسيب مي‌زنند، از این رو حجم زیاد این کنده و پسماندها به مدیریت نیاز دارد و نباید آنها را همین طور در محیط زیست رها کرد.

مديريت اين پسماندها در دريا اهميت ويژه‌اي پيدا مي‌كند. تركيب‌ها و مواد آلاينده موجود در پسماندهاي حفاري مشخص است و براي دفع آنها از روش‌ها و استانداردهاي مدون بين‌المللي استفاده مي‌شود.

حجم كنده‌هاي حفاري از يك چاه معمول به‌طور ميانگين چقدر است؟

حجم كنده‌ها معادل حجم استوانه چاه است. 2529 بشكه معادل 403 مترمكعب، ميانگين حجمي كنده‌هاي حفاري از يك چاه است.


با توجه به حساسيت‌هاي زيست‌محيطي كه در اين زمينه وجود دارد، شركت حفاري شما چه اقداماتي را تا كنون انجام داده است ؟

هم‌اکنون در خانگیران کاری که کردیم بخشی به نام مدیریت پسماند روی دکل حفاری ایجاد کردیم. با استفاده از 

کنده‌های خروجی از حفاری چاه، بلوک‌هایی ساخته‌اند که در محوطه سازی استفاده می‌شود.

با همكاري وزارت نفت و پژوهشگاه صنعت نفت، پروژه‌اي را در زمينه مديريت پسماند دنبال مي‌كنيم  

شركت حفاري شمال براي مديريت پسماند در دستگاه حفاري نيمه شناور ايران اميركبير، با توجه به حساسيت‌هاي زيست محيطي كه در اين منطقه وجود دارد، اقدام‌هاي ويژه‌اي را در دستور كار قرار داده و تجهيزات مديريت پسماند را در اين دستگاه نصب كرده است،شناسايي و كدگذاري كنيم و سپس از روش‌هاي استاندارد براي دفع آنها استفاده و تجهيزات مورد نياز براي اين منظور را تعبيه كنيم.

برنامه داريم تا در اين نقطه از نوعي گل با پايه گياهي (Synthetic Base) و دوست‌دار محيط زيست استفاده كنيم كه اگر كنده‌هاي تسويه شده خروجي چاه به دريا هم ريخته شود، آلودگي ايجاد نمي‌كند، در واقع بر روي كاتينگ‌ها فرآيندهايي انجام مي‌شود تا آلايندگي آنها كاهش يابد مثلا درصد روغن در آنها به كمتر از 0.2 درصد مي‌رسد و سپس بسته‌بندي مي‌شوند و با كشتي به خشكي منتقل مي‌شوند.

 منبع: ماهنامه تخصصی حفار دی ماه 92

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: