mfnews.ir

انتشار: ۱۳:۲۵ - ۱۴ بهمن ۱۳۹۲
کد خبر : ۶۲۲۶
تعداد بازدید: ۲۲۰۴
سد چاه نيمه چهارم كه معروف به سد زابل است به منظور افزايش ظرفيت چاه نيمه ها در كنار مخازن اوليه احداث و آبگيري شده و در مجموع درياچه اي به وسعت 92 كيلومتر مربع را ايجاد كرده است.

كوههاي هندوكش افغانستان سر منشا سيلابهاي موسمي در افغانستان و دشت سيستان ايران در سالهاي گذشته بوده است، ويرانگري اين سيلابها هر چندسال يكبار دشت سيستان را نابود مي كند و ضمن خسارت شديد به كشاورزي و نابودي بخش وسيعي از دامداري، متاسفانه تلفات جاني نيز داشته و متعاقباً تعداد زيادي از مردم منطقه به مركز استان و ساير استانهاي همجوار مهاجرت كرده اند ، به همين دليل هدف اصلي احداث اين سد، جلوگيري از ويرانگري سيلابهاي مهيب بوده كه خوشبختانه پس از بهره برداري به ناگهان سيلابي كه حدود ده سال مردم منطقه نگرانش بودند رخ داد، اما به لطف الهي و تلاش متخصصان و احداث به موقع اين سد، نه تنها هيچ ويرانه‌اي از خود نداشته، بلكه بركات بسيار زيادي از جمله تامين كامل آب شرب و كشاورزي منطقه، تامين آب سفره هاي زير زميني، و همچنين موجب رونق اقتصادي منطقه شد، و بازگشت مهاجرين به روستاها و خانه هاي خود را در پي داشت .

 

•          معرفي پروژه

شهرستان زابل در شرق ايران  و  در شمال استان سيستان و بلوچستان قرار دارد كه از نظر اقليمي داراي اقليم گرم و بياباني مي باشد و ارتفاع آن از سطح دريا 478 متر است ميانگين بارش سالانه در اين شهرستان 59.6 ميليمتر مي‌باشد و دماي آن از 9.5 –  تا 49 درجه سانتيگراد متغير است.

منابع تامين كننده آب در زابل "چاه نيمه ها" هستند. "چاه نيمه ها" گودال هاي طبيعي هستند كه بخشي از آنها آب هاي مازاد مصرف رودخانه هيرمند در فصول كم آب و پرمصرف جهت مصارف كشاورزي و شرب به منطقه ارايه مي‌دهند.

 

چاه نيمه هاي 1، 2 و 3 در سال هاي گذشته به منظور كنترل آب هيرمند در شهرستان زابل در نزديكي زهك احداث شده بود. اين سيستم مخزن منابع آب با ظرفيت 620 ميليون متر مكعب را دارد كه از اين ميزان  400 ميليون متر مكعب آن مورد بهره برداري قرار مي گرفت.

بدليل خشكسالي هاي پياپي در استان و سيل آبهاي مهيب با هدر رفت آب سيل آبها، ضرورت احداث سد چاه نيمه چهار يا به عبارتي سد زابل تشخيص داده شد.

 

•          مشخصات فني سد زابل

سد چاه نيمه چهارم كه معروف به سد زابل است به منظور افزايش ظرفيت چاه نيمه ها در كنار مخازن اوليه احداث و آبگيري شده و در مجموع درياچه اي به وسعت 92 كيلومتر مربع را ايجاد كرده است. طول تاج سد  15210متربا عرض 8 وارتفاع 5/15 متر مي باشد. اين سد داراي ظرفيت 820 ميليون متر مكعب است. يعني در مجموع سد فوق مي تواند به هنگام سيل آبهاي دوره‌اي آب را ذخيره و در همان سال و سالهاي آتي و همچنين در فصول خشك سال بخشي از آنرا مورد استفاده قرار دهد.

براي احداث اين سد 15 ميليون متر مكعب خاك ريزي و 5 ميليون متر مكعب خاك برداري شده است، اين سد ضمن اينكه طبق آخرين سيستم استاندارد ساخته شده به ابزار دقيق مجهز مي باشد و از مونيتورينگ پيشرفته‌اي بهره‌مند است كه هر گونه فشار آب، زلزله و حوادث ديگر را نيز ثبت مي كند، مضافاً اينكه تكنولوژي ساخت آن به دست متخصصان پرتلاش شركت دي انجام شده  و به گونه‌اي است كه در مقابل عظيم ترين سيلابها و شديدترين زلزله‌ها كاملاً مقاوم مي باشد.

عمليات اجرايي سد توسط شركت دي از واحدهاي تابعه هلدينگ پاياسامان پارس از مجموعه هاي  بنياد مستضعفان در سال 1381آغاز ودر اسفند 1388جهت آبگيري اوليه افتتاح و در تاريخ 10/2/1389 تحويل كار فرماي پروژه شركت توسعه منابع آب و خاك سيستان شد.

 

 

•          بررسي اثرات پروژه

 اثرات پروژه به واسطه خاتمه كار، بهره برداري و آبگيري آن از منظر تاثيرات اجتماعي و اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي پروژه به ترتيب زير است .

1-         تاثيرات  اقتصادي

با آبگيري سد زابل و با توجه به رشد روزافزون جمعيت و افزايش نياز غذايي، رفع مشكل بيكاري و جلوگيري از مهاجرت روستاييان به شهرها ، يكي از نتايج مثبت احداث اين سد مي باشد و از لحاظ اقتصادي نيز باعث رونق كشاورزي، دامپروري ، افزايش اشتغال و سطح درآمد وهمچنين كنترل روند مهاجرت خواهد شد.

قبل از احداث اين سد، ماهيگيري در سيستان منقرض شده بود و افرادي كه از اين طريق امرار معاش مي كردند، بيكار شده و با مشكل تامين معاش روبرو بودند كه با احداث اين سد  مجدداً به ماهيگيري پرداخته‌ و عملا زمينه  اشتغال زايي براي آنان  ايجاد شده است.

2-         تاثيرات فرهنگي و اجتماعي

با توجه به چشم انداز آينده اين سد و همچنين  تكميل و آبگيري  كامل آن و وجود منطقه حفاظت شده "دهانه غلامان" كه اثري تاريخي مي باشد. سد را منطقه اي مستعد پذيرش توريسم خواهد نمود كه خود فرصتي براي ايجاد شغل در منطقه و يكجا نشيني روستاييان مي شود . همچنين موجب حفظ ساختار فرهنگي روستاهاي همجوار خواهد شد.

در اهميت حفظ ميراث فرهنگي مي توان به اين موضوع اشاره كرد كه به دليل وجود آثار باستاني در حاشيه دهانه سد، به منظور حفظ اين آثار، با هزينه‌اي مضاعف،  قوسي در تاج سد ايجاد شده كه آثار باستاني در خارج سد قرار گيرد، ضمن اينكه مصون از سيلاب قرار گرفته، موجب جذب توريست شده است.

3-         تاثيرات زيست محيطي

از آنجائيكه آبيگري كامل سد  منبع عظيمي از آب در اين منطقه خشك را بوجود آورده است ،روي آوردن گونه هاي جانوري به اين منطقه امري طبيعي مي باشد از جمله شاخص ترين تاثيرات بهره برداري از سد، حضور پرندگان مهاجر آبزي و حتي پرندگان خشكي زي به خصوص پس از احياء پوشش گياهي دامنه ها در اين منطقه مي باشد.

همچنين در تاثيرات زيست محيطي مي توان با نظر به حجم 820 ميليون متر مكعب آب در فصل گرم و خشك كه مورد تبخير واقع مي شود كه هواي معتدلي را ايجاد مي كند اشاره نمود و اثر مثبت آنرا بر روي محيط زيست منطقه يادآور شد. در شرايطي كه تاقبل از احداث اين سد به دليل بادهاي سرد موسمي، تلفات زيادي به دامداري و كشاورزي دشت سيستان وارد مي‌شد.

وجود سد در منطقه نيز باعث ايجاد امنيت خاطر براي اهالي گرديده چرا كه در زمان سيل هاي احتمالي سد مانع مناسبي در جهت جلوگيري از ويراني منطقه مي باشد مضافاً اينكه در حال حاضربه عنوان  يك ديوار دفاعي در مقابل طوفانهاي ماسه‌اي قرار گرفته است.

در نهايت سد چاه نيمه چهارم يا سد زابل باعث تغيير اكوسيستم منطقه در جهت رونق دشت سيستان خواهد شد.

4-         تاثيرات سياسي

به دليل استقبال مردم و بازگشت آنان به خانه و كاشانه خود و رونق اقتصادي و همچنين تامين آب شرب و كشاورزي و حفظ ميراث فرهنگي، حفظ محيط حيات وحش و گونه هاي جانوري و گياهي و مزاياي ديگري كه داشته توجه خاص مسئولان استان را جلب كرده و  غالباً در گزارشها و سخنرانيها و نظرات خود، احداث اين سد را يكي از اساسي ترين فعاليت عمراني استان اعلام كرده اند. چرا كه در حال حاضر يكي از منابع اصلي تامين آب آشاميدني يك هزار روستا و دو شهرسيستان و همچنين شهر زاهدان مي باشد.

          مردم و سازمانهاي مرتبط كه در اين منطقه ملكي در اختيار داشتند با اطمينان از اهميت احداث سد با رغبت كامل آن را در اختيار پروژه قرار دادند و از اين سد با عنوان كشتي نوح ياد مي كنند

5-         همكاري با مراكز علمي

يكي از عواقب احداث سد درهر منطقه اي ايجاد آلودگي محيط زيست، تخريب گونه هاي گياهي و جانوري ، تغيير بافت منطقه اي در هر منطقه مي باشد ، لكن با پژوهشهاي انجام شده توسط مراكز علمي كشور از جمله گروه مهندسي دانشگاه زابل ، احداث سد فوق را ضروري و موجب رشد گونه هاي گياهي و جانوري و تقويت محيط زيست منطقه اعلام كرده اند و به همين منظور  تمامي مراكز علمي مرتبط نهايت همكاري  را در احداث سد فوق به عمل آورده اند.

 

•          نتيجه گيري:

 نظر به احداث و آبگيري اين سد، سازمان هاي ذيربط از جمله محيط زيست ، ميراث فرهنگي و همچنين ادارات كل صنايع و معادن و كشاورزي با تمهيدات به موقع خود مي توانند آلودگي آب سد را در بالادست كنترل كنند، كه در صورت تحقق اين مهم مردم سيستان و شهر زاهدان حتي با گسترش شهر نشيني در سالهاي بعد با كمبود آب آشاميدني مواجه نخواهند شد.

 

 

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین