mfnews.ir

انتشار: ۱۰:۰۸ - ۱۰ آبان ۱۳۹۵
کد خبر : ۹۶۸۱
تعداد بازدید: ۵۶۴۷
روز سيزدهم آبان 1357 روز اوج تظاهرات و مخالفت دانش‌آموزان و دانشجويان عليه رژيم پهلوي بود. در جنگ و گريز سربازان حكومت نظامي با دانشجويان كه تا پاسي از شب ادامه داشت، چندين نفر شهيد و زخمي شدند.

روز سيزدهم آبان 1357 روز اوج تظاهرات و مخالفت دانش‌آموزان و دانشجويان عليه رژيم پهلوي بود. در جنگ و گريز سربازان حكومت نظامي با دانشجويان كه تا پاسي از شب ادامه داشت، چندين نفر شهيد و زخمي شدند.

دانشگاه تهران كه از مدتي پيش به محل گردهمايي دانشجويان مخالف رژيم تبديل شده بود، در اين روز شاهد يكي از گسترده‌ترين تجمعات دانشجويان بود. عده‌اي شعار مي‌دادند، گروهي بحث و تبادل نظر مي‌كردند و برخي نيز سخنراني كرده يا اعلاميه مي‌خواندند. از نخستين ساعات روز 13 آبان تعدادي از دانش‌آموزان معدود دبيرستانهايي كه هنوز فعال بودند، مدارس را تعطيل كرده به سوي دانشگاه تهران تظاهرات كردند. آنها در سر راه خود ديگر دبيرستانها را نيز تعطيل كردند. با افزايش جمعيت دانش‌آموزان، سربازان ارتش وارد عمل شدند و با شليك تير هوايي و انفجار گاز اشك‌آور به مقابله با دانش‌آموزان پرداختند و آنها را متفرق كردند. با شدت يافتن درگيري بين سربازان و دانش‌آموزان شعارهاي «مرگ بر شاه» و «معلم به پا خيز محصلت كشته شد» از هر گوشه خيابان، به پا خاست.

در مسير حركت دانش‌آموزان به سوي دانشگاه، مردم نيز با آنها همراه شدند و پس از ورود به دانشگاه به تجمع دانشجويان پيوستند. دانشجويان سپس به مسجد دانشگاه رفتند و از طريق بلندگوي مسجد، شعارهاي تندي عليه رژيم سر دادند. آنها كه قصد داشتند از دانشگاه تا خانه آيت‌الله سيد محمود طالقاني ـ كه به تازگي از زندان آزاد شده بود ـ تظاهرات كنند، هنگام خروج از دانشگاه با مأموران حكومت نظامي روبه‌رو شدند. صداي تيراندازي و انفجار گاز اشك‌آور، جمعيت را پراكنده كرد. عده‌اي به داخل دانشگاه بازگشتند و با بستن درهاي دانشگاه به شدت شعار مي‌دادند. عده‌اي ديگر كه در بيرون از دانشگاه مانده بودند به خيابانهاي اطراف رفتند. دانشجويان به سمت دانشكده پزشكي در حركت بودند كه نظاميان وارد محوطه دانشگاه شده دوباره شروع به تيراندازي و انفجار گاز اشك‌آور كردند. دانش‌آموزان و دانشجويان براي خنثي كردن اثرات گاز اشك‌آور، شاخه‌هاي درختان را شكسته آتش زدند. با خروج مأموران از محوطه دانشگاه، مجروحين به بيمارستانهاي اطراف دانشگاه منتقل شدند و فرياد «الله اكبر» دانش‌آموزان و دانشجويان شدت يافت. گروه ديگري از تظاهركنندگان كه در خيابانهاي اطراف دانشگاه پراكنده بودند با روشن كردن آتش و حركت به سمت خيابانهاي آناتول فرانس (قدس فعلي) و بزرگمهر، شيشه‌هاي ساختمان نشريات حزب رستاخيز و نگهباني برق دانشگاه را شكستند و اثاثيه آنها را بيرون ريختند. در خيابان تخت‌جمشيد (طالقاني فعلي) نيز بانك صنايع و معادن مورد حمله تظاهركنندگان قرار گرفت. ساعاتي بعد، تظاهرات اطراف دانشگاه به سطح شهر و ديگر خيابانها كشيده شد. تظاهركنندگان با در دست داشتن پلاكاردهايي نظير «دانشگاه شهيد داد» و با اعلام شهادت 65 نفر در دانشگاه، واقعه امروز را به اطلاع مردم رساندند.

درباره تعداد شهدا و مجروحان حادثه 13 آبان مقامات فرمانداري نظامي تهران اعلام كردند كه برخلاف شايعات منتشره هيچ‌كس كشته نشده تنها سه نفر مجروح شده‌اند. دكتر عبدالله شيباني، رئيس وقت دانشگاه تهران نيز اظهار داشت كه درگيريهاي امروز تنها چهارده مجروح به جاي گذاشته است. روزنامه كيهان به نقل از راديو ايران، نوشت كه تا ساعت 12 شب، دوازده نفر از مجروحاني كه در بيمارستان پهلوي منتقل شده بودند درگذشته‌اند و حال دو نفر ديگر از آنها وخيم است. اما بنا به آمار بنياد شهيد انقلاب اسلامي در ميان شهداي انقلاب تنها نام دو نفر به نامهاي مصطفي حاجي و سيد مهدي سيد فاطمي ذكر شده كه تاريخ شهادتشان 13 آبان 1357 است.

آنچه كه موجب بازتاب واقعه 13 آبان در جامعه شد، پخش فيلم درگيريهاي اين روز از تلويزيون بود. كاركنان سازمان راديو و تلويزيون در اقدامي بي‌سابقه، فيلم وقايع امروز دانشگاه را در بخش خبري ساعت 30/21 به نمايش گذاشتند. در اين فيلم كه صداي تيراندازي، انفجار گاز اشك‌آور و شعارهاي تظاهركنندگان ضبط شده بود، صحنه تير خوردن يكي از دانشجويان، هر بيننده‌اي را متأثر ساخت.

حادثه 13 آبان 1357 پيامدهاي بسيار بدي براي رژيم داشت.

فرداي آن روز تعدادي از ساختمانهاي دولتي، تأسيسات و اتوبوسهاي شركت واحد به آتش كشيده شد كه گفته مي‌شود بسياري از اين رخدادها توسط عمال حكومت وقت و به منظور زمينه‌سازي براي روي كار آوردن دولت جديد صورت گرفته بود. در پي اين واقعه وزير علوم و آموزش عالي، دكتر ابوالفضل قاضي، استعفا كرد. كابينه شريف امامي با عنوان دولت آشتي ملي كه در اولين ماه زمامداري خود، كشتار 17 شهريور 1357 را به پا كرده بود، با واقعه خونين 13 آبان مجبور به استعفا شد و جاي خود را به دولت نظامي غلامرضا ازهاري داد. شاه نيز در پيامي ترحم‌برانگيز كه در 15 آبان از تلويزيون پخش شد، بابت خطاهاي گذشته از ملت عذر خواست و متعهد شد كه در رفع خرابيها و مفاسد سياسي و اقتصادي بكوشد. او گفت: «من صداي انقلاب شما ملت ايران را شنيدم.»

امام خميني در 14 آبان طي پيامي به ملت ايران واقعه دانشگاه را محكوم كرد و شاه را مسئول تمام خرابيها و خيانتها دانست. ايشان ضمن دعوت از مردم به صبر فرمود: «من از اين راه دور چشم اميد به شما دوخته‌ام و آنچه كه در قدت دارم در خدمت به شما كه به حق است، نثار مي‌كنم و صداي آزادي‌خواهي و استقلال‌طلبي شما را به گوش جهانيان مي‌رسانم.»

پس از پيروزي انقلاب اسلامي، اين روز به نام روز دانش‌آموز نام‌گذاري شد. همچنين نام برخي مدارس، مجموعه‌هاي ورزشي و خيابانها را سيزده آبان گذاشتند.

 

13 آبان در آیینه تاریخ معاصر

در ادامه به واقعه هایی اشاره می شود که در تاریخ 13 آبان ماه سال های مختلف صورت گرفته است.

این وقایع از سال های 1288 تا 1358 مصادف با انقلاب دوم دانشجویان طبقه بندی شده است.

 

 

13 آبان 1358 :

ساختمان سفارت امريکا در تهران به تصرف دانشجويان مسلمان پيرو خط امام درآمد. به اين مناسبت روز 13 آبان روز ملي مبارزه با استکبار شناخته شد.

 

 

13 آبان 1357 :

تعدادي از دانش‌آموزان و دانشجويان که در دانشگاه تهران تجمع کرده بودند توسط مأموران شاه به خاک و خون کشيده شدند. متعاقب اين حادثه وزير علوم استعفا داد و بازار تهران تعطيل شد.

 

 

13 آبان 1357 :

پراودا ارگان حزب کمونيست شوروي رهبران مذهبي ايران را متهم کرد که براي رسيدن به هدفهاي ويژه خود توده‌هاي مردم را به قيام و شورش وادار کرده‌اند به نوشته اين روزنامه آيت‌الله خميني در مبارزه جاري نمي‌تواند روي کوچکترين پشتيباني شوروي حساب کند! به نظر کرملين بهترين اصلاحات، همان است که به دست شاهنشاه انجام شود!

 

 

13 آبان 1357 :

آنتوني پارسونز سفير انگليس در ديدار با شاه : بحران فعلي ايران با وضع زمان حکومت مصدق در 1953 که ژنرالها به آساني توانستند بر اوضاع مسلط شوند قابل مقايسه نيست چون در آن موقع مصدق حمايت روحانيت را از دست داده بود.

 

 

13 آبان 1356 :

امام‌خميني (ره ) در پاسخ پيام عرفات به مناسبت شهادت حاج سيد مصطفي خميني نوشتند: « اين مصيبت‌ها در مقابل مصائبي که بر امت اسلام و مسلمين وارد شده و مي‌شود ناچيز است».

 

 

13 آبان 1353 :

مجله تايم در گزارشي از ايران نوشت : 40 درصد ثروت کشور متعلق به تنها 10 درصد جمعيت مي‌باشد.

 

 

13 آبان 1350 :

«دا‌گلاس‌» سفير امريکا در تهران از پست خود استعفا داد.

 

 

13 آبان 1343 :

امام‌خميني (ره) شبانه در خانه مسکوني خود در قم دستگير و پس از انتقال به تهران، به ترکيه تبعيد شدند.

 

 

13 آبان 1342 :

در اصفهان، تبريز و تهران مجالس ختم سوگواري براي شهادت طيب حاج رضائي و اسماعيل رضائي برگزار شد

 

 

13 آبان 1335 :

با يورش نظاميان انگليس، فرانسه و اسرائيل به مصر، نخست‌وزيران و وزيران امور خارجه کشورهاي عضو پيمان سنتو در تهران گرد هم آمدند.

 

 

13 آبان 1331 :

لايحه تعقيب قانوني احمد قوام ( قوام‌السلطنه) به خاطر حوادث 27 تا 30 تير 1331 در مجلس شوراي ملي تصويب شد.

 

 

13 آبان 1329 :

يک موافقتنامه تجاري و بازرگاني ميان ايران و اتحاد جماهير شوروي به امضا رسيد.

 

 

13 آبان 1328 :

عبدالحسين هژير نخست‌وزير مستعفي، هدف گلوله‌هاي حسين امامي عضو جمعيت فدائيان اسلام قرار گرفت و مجروح شد. متعاقب اين حادثه در تهران و حومه حکومت نظامي برقرار شد.

 

 

13 آبان 1325 :

آيت‌الله حاج سيد ابوالحسن اصفهاني مرجع تقليد شيعيان در شهر کاظمين درگذشت.

 

 

13 آبان 1304 :

دولتهاي انگليس، شوروي، آلمان، ايتاليا، بلژيک، مصر و لهستان حکومت موقت رضاخان را به رسميت شناختند.

 

 

 

13 آبان 1303 :

واحدهاي ارتش ايران به فرمان رضاشاه براي سرکوب شيخ خزعل رهسپار خوزستان شدند.

 

 

13 آبان 1288 :

شهر اردبيل به تصرف شاهسون‌ها در آمد و غارت شد.

 

منابع:

- دايرة‌المعارف انقلاب اسلامي، سوره، حوزه هنري، 1389، ج 2، ص 318 تا 320

- سایت تبیان

 

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۳
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۹:۴۰ - ۱۳۹۷/۱۲/۲۷
0
1
خیلیییییی بد تبلتم هنک کرد
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۹:۲۰ - ۱۳۹۸/۰۱/۲۷
چه ربطی داره
الناز
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۹:۲۲ - ۱۳۹۸/۰۱/۲۷
0
0
به سوالی که داشتم کمک کرد